Burak Bulut Yıldırım

Sanatçı metni

Pratiğim, bedenin yalnızca bir özne olmaktan çıkıp bir araca dönüştüğü yerde başlıyor. Yirmi yılı aşkın süredir çıplak bedeni ışık, optik, zaman ve fiziksel malzemeyle fotoğraflıyorum. Fotoğraflarımda beden hep başka bir şeye dönüşüyor.

Çalışmalarım, bedenin kendisini çevreleyen ortama karışmaya başladığı ana tekrar tekrar dönüyor. Niche serisinde, odada yalnız kalan bir figür köşelere kıvrılır; odanın renkleri tenin renklerine dönüşür. Ecotone serisinde beden, üzerinde hayvanların otladığı, insanların yürüdüğü ve çalıştığı topraklarda, diğer canlılar arasında bir canlı olarak doğaya döner; ten ile manzara arasındaki sınır silinir. Only You Are Close, When Everything Is Far Away pandemi günlerinde su kıyısında çekildi. İnsanlardan uzak kalmak, modern hayatın kolayca unutturduğu doğaya yakınlığı geri getirdi. Motus serisinde dansçılar ve hareket eden modeller, bir jesti uzun pozlama süresine yayar. Hareket ve zaman mekânın özelliklerini kazanırken beden kendi hareketinin izinde kaybolur. Lucida serisinde ultraviyole ışık altındaki floresan pigment, bedeni onu görünür kılan ışığın kaynağına dönüştürür. Antemortem serisinde beden kendi sonunun işaretlerine yakın durur; hâlâ orada ama gitmeye başlamış.

Beden, içsel hâllerin görünür olduğu yerdir. Melancholia melankoliyi, tek bir nedeni olmayan bir yük olarak yorumlar: içe dönmüş, yavaşlamış bir beden, adını koyamadığı bir şeye tutunmuş, isteksizce ulaşan bir ışığın altında. Crave iştaha ve hazza yönelir: sıcaklık, dokunma, tat, duman ve buğulu camın keskinleştirdiği arzu ve karşılık veren bir bakış. Elsewhere dar sokaklara, köprülere, balkonlara ve şehrin siluetinin önüne çıplak bir beden yerleştirir; başkalarıyla paylaşılan bir mekânda yalnızca var olmanın ne anlama geldiğini sorgular. Chimera serisinde bükülmüş ayna levhaları figürü çoğaltır ve katlar; beden bütünlüğünü korurken algı parçalanır. Dysmorphia serisinde ayna, modellerin kendi bakışlarına döner: modeller çarpılmış yansımalarıyla ve toplumsal baskının, hissettikleri beden ile gördükleri beden arasında açabileceği mesafeyle yüzleşir. UnNude her şeyi siyah-beyaza, sert ışığa ve ölçeğe indirger. Ten çizgi, kıvrım hacim olarak okunmaya başlar; “Bu kim?” sorusu yerini “Bir yüzey ışığı nasıl tutar?” sorusuna bırakır.

Görüntüyü esas olarak çekim sırasında oluşturuyorum. Chimera serisindeki bozulmalar bükülmüş ayna levhalarından; Motus serisindeki bulanıklık uzun pozlama ve fotoğraf makinesinin hareketinden; Lucida serisindeki ışıma ise ultraviyole ışığa tepki veren pigmentten doğar. Hiçbir görüntüyü yapay zekâyla üretmiyor ya da genişletmiyorum. Photoshop ve Lightroom’u yalnızca ton kontrolü, temizlik, renk düzeltme ve baskıya hazırlık için kullanıyorum. Bu tercihlerin nedeni orada bulunmak. Görüntü odada, sokakta ya da arazide, kişi objektifin önündeyken ve deklanşör açıkken oluşmalı.

Fotoğrafını çektiğim kişiler katılımcı, asla hammadde değil. Serilerimin birçoğunu dansçılar, performans sanatçıları ve beden sanatçılarıyla ürettim. In Haste serisinde balerinler İstanbul’un metrosunda, vapurlarında ve sokaklarında habersizce dans etti. Ben de çevrelerindeki insanları fotoğrafladım: durup izleyenleri ve hiçbir şey olmuyormuş gibi yürüyüp gidenleri. Stills serisini sanat yönetmeni Meryem Aydın’la birlikte hazırladık. Beş dansçı farklı günlerde stüdyoya geldi ve gündelik nesneleri gösteren aynı on üç fotoğrafa, her nesnenin kendilerinde uyandırdığı ilk imgeyle karşılık verdi. Birbirlerinin yanıtlarını hiç görmediler. Her fotoğrafın koşulu rıza. Nudes of Istanbul projesinin küratörlüğü bu yaklaşımı kendi çalışmalarımın ötesine taşıdı. On dört fotoğrafçının yanında üç model de kitaba yazar olarak katıldı, çünkü fotoğraflanan kişinin, bedenin nasıl görüldüğü konusunda sözü olmalı.

Figürün, kendi görünürlüğünün koşullarını belirlemesine izin veriyorum. Bazen yüz başka yöne döner ya da siluete karışır; bazen de Crave serisinde olduğu gibi, görüntü bakışımıza doğrudan karşılık verir. İki durumda da beden kadrajın içindeki kişiye ait. Bu işler kışkırtmadan değil, dikkatten doğuyor: bedeni görmenin başladığı yer sayan ve fotoğraflanan kişiyi bütün bırakan, uzun soluklu bir bakıştan.